Niebieska jaskinia lodowa na Islandii: gdzie jest i co naprawdę zobaczysz

Śnieg jest biały, bo składa się głównie z powietrza. Każdy płatek to drobna struktura z pustymi przestrzeniami, a światło odbijające się w nich wraca na zewnątrz we wszystkich długościach fali naraz — oko odczytuje to jako biel.

A teraz zasyp ten śnieg. Na wierzchu osiada kolejny, potem następny, rok po roku. Dolne warstwy są ściskane, szczeliny się zamykają, a powietrze stopniowo zostaje wyciśnięte. Po odpowiednio wielu dekadach zostaje lód lodowcowy: gęsty, niemal pozbawiony powietrza, zupełnie inaczej reagujący na światło. Pochłania długie fale — czerwień, pomarańcz, żółć — a rozprasza krótkie. To, co wychodzi, jest niebieskie.

Dlatego przewodnicy zabierają grupy do konkretnych jaskiń, a nie do innych. Najmocniejszy kolor mają najstarsze, najgłębsze i najgęstsze warstwy lodu, a jaskinia wykuta w takim lodzie świeci tak, jak jaskinia tuż pod powierzchnią po prostu nie świeci. To także wyjaśnia, dlaczego kolor zmienia się w miarę wchodzenia: im dalej od światła dziennego, tym więcej lód ma do obróbki i tym głębszy staje się błękit.

Jedna szczera uwaga o zdjęciach. Telefon w trybie automatycznym zwykle pokaże jaskinię lodową bardziej niebieską, niż wyglądała, a fotograf z lampą skierowaną w jedną ścianę potrafi ją pokazać jeszcze bardziej niebieską. Kolor jest prawdziwy. Nasycenie na zdjęciu, które cię tu sprowadziło, prawdopodobnie już nie.

Niebieska jaskinia lodowa to nie jaskinia w skale, w której przypadkiem jest lód. To dziura w samym lodowcu. Latem woda z topnienia spływa po powierzchni, znajduje szczelinę i w nią znika; pod spodem żłobi kanał przez lód w drodze do morza. Zimą topnienie ustaje, kanał wysycha, a zostaje przejście o ścianach z niebieskiego lodu i dnie z czarnego piasku, który woda niosła.

Niemal wszystkie słynne jaskinie Islandii znajdują się w Vatnajökull, największym czapie lodowej Europy, a konkretnie w jego lodowcach odpływowych po południowej stronie. Breiðamerkurjökull — lodowiec, który cieli się do laguny Jökulsárlón — tworzy większość z nich. Falljökull i Svínafellsjökull, dostępne ze Skaftafell, tworzą kolejne.

Ta geografia ma jedną praktyczną konsekwencję, która nieustannie zaskakuje ludzi: jaskinie są na południowo-wschodnim wybrzeżu, a nie w pobliżu Reykjavík. Laguna leży 380 kilometrów od stolicy. Skaftafell jest o godzinę bliżej. Żadne z tych miejsc nie jest zimą wygodnym jednodniowym wypadem z miasta — dlatego właśnie istnieją jedenastogodzinne wycieczki autokarowe i wielodniowe wyprawy z tej strony.

Jest jeden wyjątek, o którym warto wiedzieć. Jaskinia Katla, w Mýrdalsjökull nad Vík, to inny rodzaj jaskini w innym rodzaju lodu, znacznie bliżej Reykjavík, i można ją zwiedzać przez cały rok. Lód jest tam ciemniejszy i mocniej poprzecinany pasmami popiołu niż w krystalicznych jaskiniach, a osoby, które rezerwowały ją, oczekując zdjęcia z tej strony, bywają zaskoczone.

Czerń. Islandia jest wulkaniczna, a popiół z dawnych erupcji osiada na lodowcach i zostaje przykryty przez śnieg kolejnej zimy. Jaskinia wycięta przez te warstwy ma czarne pasy biegnące przez błękit i dno z czarnego piasku naniesionego przez tę samą wodę roztopową, która wyrzeźbiła korytarz. Większość ludzi uznaje to za ciekawsze niż czysty błękit, którego się spodziewali, ale to zaskoczenie, jeśli nikt o tym nie wspomniał. To także sprawia, że dno nie zamienia się w lodowisko.

Czas. Trzygodzinna wycieczka do jaskini lodowej to mniej więcej czterdzieści minut jazdy w każdą stronę, piętnaście do dwudziestu pięciu minut marszu w każdą stronę i dwadzieścia do czterdziestu minut pod lodem. Tak to wygląda u każdego operatora. Ludzie, którzy rezerwują ze świadomością tego, prawie nigdy się nie rozczarowują; ci, którzy wyobrażali sobie pół dnia pod ziemią, piszą opinie, że wycieczka była za krótka. Jeśli chcecie więcej czasu w środku, pięciogodzinna i trzydziestominutowa wycieczka za 1 023 zł jest tą, która wam to daje, a gdy warunki na to pozwalają, odwiedza więcej niż jedną jaskinię.